Depremden Etkilenen Belediyelerin Kentsel Hizmet Altyapısını Güçlendirmek için Teknik Destek Projesi
Arka Plan
Türkiye’nin güneydoğusunda gerçekleşen 6 Şubat depremleri, Adıyaman ve Hatay’da büyük kayıplara sebep olmuş, mevcut kentleşme ve yapılı çevre üretme pratiklerinin hatalı ve yetersiz taraflarını da maalesef açıkça ortaya koymuştur. Bu bağlamda afet sonrasında kentsel altyapıyı iyileştirmek ve yeniden yapılandırmak; bütüncül, kapsamlı ve stratejik bir anlayış ile dirençliliği, kapsayıcılığı ve sürdürülebilirliği güçlendirecek adımları zorunlu kılmıştır.
Yaklaşımımız
Söz konusu zorunluluğa bir yanıt ve ilk adım olarak ‘Dirençli Kentler ve Toplum (RCC)’ Projesi Alman Uluslararası İşbirliği Kurumu (GIZ) tarafından, T.C. Cumhurbaşkanlığı Yerel Yönetim Politikaları Kurulu himayesinde başlatılmıştır. Proje, yerelde belediyelerle iş birliği yaparak kritik kentsel hizmet altyapısını yeniden yapılandırmak için dijitalleşme ve veriye dayalı metodolojileri entegre eden çok yönlü bir anlayışı benimsemektedir. Depremden etkilenen belediyelerin iyileşme ve yeniden yapılanma çabalarını desteklemeyi ve gelecekteki riskleri daha iyi yönetme kapasitelerini artırmayı hedefleyen Proje; ‘Akıllı Şehir’ ve ‘Kent Hakkı’ yaklaşımlarını takip ederek Adıyaman’da ‘Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik’ ve Hatay’da ‘Sürdürülebilir Kentsel ve Kırsal Kalkınma Yönetimi’ konularında kent bilgi sistemleri altyapısının iyileştirilmesi için teknik destek sağlamaktadır. Paydaşlar arasında stratejik iş birliklerini ve toplumsal katılımı teşvik ederek iyileşme ve yeniden yapılanma çabalarının etkisini azami kılmak Proje’nin ana eksenini oluşturmaktadır. Böylece, belediyelerin dirençli ve sürdürülebilir kentler vizyonunu gerçekleştirmek için kaçınılmaz olan finansmana erişiminin de kolaylaştırılması amaçlanmaktadır.
Hedefler
Proje veri üretimi ve yönetiminin giderek daha da önemli hale geldiği gerçeğinden hareketle deprem sonrası iyileşme ve yeniden yapılanma sürecinde kentsel gelişime ve yönetime yön verecek kent bilgi sistemlerini bir araç olarak kullanmaktadır. Bu doğrultuda çoklu kriterli karar alma süreçlerini destekleyerek kent politikalarının oluşturulmasında ve sosyo-mekansal uygulamaların yürütülmesinde önceliklendirme tercihlerini rasyonel hale getirerek kent hakkının güvence altına alınmasına da katkı sunmayı amaçlamaktadır. Bu yaklaşım iyileşme ve yeniden yapılanma çabalarının sadece maliyet verimli olmasını değil, aynı zamanda toplumsal, mekânsal ve ekolojik kırılganlıkları önceleyen ve dirençli hale getiren altyapının oluşturulmasını desteklemektedir. Böylelikle kent bilgi sistemleri kullanılarak hem dirençli kentlerin hem de dirençli toplumun inşasına katkı sağlamak hedeflenmektedir. Proje bu hedefe ulaşmak için Adıyaman Belediyesi ve Hatay Büyükşehir Belediyesi’nin kapasitesini üç stratejik faaliyet aracılığı ile artırmaya odaklanmaktadır.
1- Teknik Kapasitenin Güçlendirilmesi: Belirlenen ihtiyaçlara göre tasarlanan kent bilgi sistemleri için açık kaynaklı ve geliştirilebilir yazılımlar sunularak belediyelerin teknolojik kapasiteleri geliştirilecektir.
2- İnsan Kaynağı Kapasitesinin Güçlendirilmesi: Teknik personel ve ilgili paydaşlara yönelik; üretilen yazılımın kullanımı, geliştirilmesi ve sürekliliğinin sağlanmasının yanı sıra veri yönetiminin kent yönetiminde bir vizyon olarak kullanımını sağlamak için eğitimler düzenlenecektir.
3- İş Birliği Kapasitesinin Güçlendirilmesi: İyileştirme ve yeniden yapılandırma sürecinin bütüncüllük, kapsayıcılık ve sürdürülebilirlik ekseninde devam ettirilebilmesi için hem entelektüel hem de finansal desteği sağlayacak bilgi paylaşımı formatları ve platformu ile belediyelerin iş birliği kapasitesi güçlendirilecektir.
Proje kapsamındaki faaliyetler; belediyelerin afet sonrasında uzun vadeli ve sistemli bir kentsel iyileşme ve yeniden yapılanma vizyonu elde etmelerine kolaylık sağlayıp, kent yönetimi ve kent planlama pratiklerinde dirençlilik inşasını bütüncül bir anlayış doğrultusunda gerçekleştirmelerine olanak sağlayacaktır.
Adıyaman: Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Bağlamında Dirençlilik
Adıyaman Belediyesi ve diğer paydaşlar ile gerçekleştirilen kapsamlı değerlendirmeler neticesinde Adıyaman için sürdürülebilir kentsel hareketlilik konusu öne çıkmıştır. Deprem kentin mevcut ulaşım ağına ve toplu taşıma sistemine zarar vererek kentte ulaşımı ve erişilebilirliği önemli ölçüde sınırlandırmıştır. Kent içinde hareketliliğin iyileştirilmesi ve yeniden yapılandırılması yönünde yürütülecek çalışmalar kentlilerin hizmetlere erişimini sağlamak açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda kent bilgi sistemleri kullanılarak çoklu kriterli karar alma süreçlerinin desteklenmesi hedeflenmektedir. Bu sayede kent içi hareketlilik konusunda gelecekteki kent politikaları ve planlarına altlık oluşturacak şekilde önceliklerin, stratejilerin ve müdahale biçimlerinin belirlenebilmesi mümkün hale gelip, benimsenen kent hakkı yaklaşımını esas alarak sosyal ve ekolojik kapsayıcılığı, ekonomik verimliliği ve uzun vadede dirençliliği güçlendirmek Adıyaman’da mümkün olabilecektir. Projenin Adıyaman’da sürdürülebilir kentsel hareketlilik projesi oluşturulmasına yapacağı katkı, mevcut problem ve ihtiyaçları belirleyerek uzun vadeli dirençlilik ve refahın temellerini atmaktadır.
Hatay: Sürdürülebilir Kentsel-Kırsal Kalkınma Yönetimi Bağlamında Dirençlilik
Hatay Büyükşehir Belediyesi ve diğer paydaşlar ile yapılan değerlendirmeler neticesinde Hatay için sürdürülebilir kentsel-kırsal kalkınma yönetiminin, dirençliliğin tesis edilmesi ve iklim değişimine uyum sağlanması için kritik bir alan olduğu ortaya çıkmıştır. Buna bağlı olarak, geliştirilecek kent bilgi sisteminin bütünleşik bir kentsel-kırsal kalkınma yönetimi uygulanmasına ilişkin veri tabanını içerecek şekilde geliştirilmesi ön görülmüştür. Bu sayede yaşanabilir bir kırsal çevre oluşturulmasının karar alma ve yönetim altyapısı sağlanarak; sürdürülebilir tarım ve yeşil altyapıyı teşvik eden arazi kullanım modellerini yeniden planlamak, kırsalda sosyal hizmetlere erişimi iyileştirmek, afet sonrası yeni üretim modellerini geliştirmek, istihdam imkanlarını artırmak ve gıda güvenliği ve güvencesini sağlamak mümkün kılınabilecektir. Bu sayede sürdürülebilir kalkınma hedefleri ile uyumlu olarak sosyal ve ekolojik kapsayıcılığı, ekonomik verimliliği ve uzun vadede dirençliliği güçlendirmek Hatay’da mümkün kılınabilecektir. Projenin Hatay’da bütünleşik kentsel-kırsal kalkınma yönetimi oluşturulmasına yapacağı katkı, mevcut problem ve ihtiyaçları belirleyerek uzun vadeli dirençlilik ve refahın temellerini atmaktadır.